Khi một doanh nghiệp nước ngoài muốn hợp tác với creator tại Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Philippines hoặc Hàn Quốc, chi phí booking chỉ là phần dễ nhìn thấy. Phần khó hơn nằm ở hợp đồng, thuế, thanh toán, quyền sử dụng nội dung và người chịu trách nhiệm khi kế hoạch thay đổi.
Với chiến dịch nhỏ, doanh nghiệp có thể ký trực tiếp với từng creator. Khi số thị trường và số creator tăng lên, một agency địa phương giúp gom đầu mối, chuẩn hóa hồ sơ và điều phối công việc tại từng nước.
Bối cảnh thông tin: Bài viết được xây dựng theo quy định và cách vận hành có thể kiểm tra đến tháng 4/2024. Các tỷ lệ thuế dưới đây dùng để nhận diện vấn đề cần kiểm tra, không thay thế tư vấn thuế hoặc pháp lý cho một hợp đồng cụ thể.
Hai cách tổ chức việc booking creator
Booking trực tiếp là khi nhãn hàng hoặc agency nước ngoài tự ký, thanh toán và làm việc với từng creator, người quản lý, MCN hoặc công ty đại diện. Cách này phù hợp khi số lượng ít và đội ngũ của khách hàng đã hiểu thị trường.
Booking qua agency địa phương là khi một đơn vị tại thị trường đứng ra tìm creator, quản lý hợp đồng, thanh toán, duyệt nội dung và báo cáo. IMVN có các doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái tại Việt Nam, Thái Lan, Philippines và Indonesia. Tùy dự án, khách hàng có thể ký với công ty tại chính thị trường triển khai hoặc ký tại một quốc gia đầu mối để giảm số hợp đồng và hồ sơ phải xử lý.
| Hạng mục | Ký trực tiếp | Qua agency địa phương |
|---|---|---|
| Hợp đồng | Ký với từng creator hoặc đơn vị đại diện | Có thể gom về một đầu mối hoặc chia theo từng thị trường |
| Xác minh | Khách hàng tự kiểm tra người ký và tài khoản nhận tiền | Agency xác minh và lưu hồ sơ tại địa phương |
| Thuế, chứng từ | Khách hàng và creator tự làm rõ nghĩa vụ của mỗi bên | Agency địa phương thực hiện phần khấu trừ và chứng từ thuộc trách nhiệm của bên trả tiền tại nước đó |
| Thanh toán | Nhiều tài khoản, loại tiền và phí ngân hàng | Có thể đối soát tập trung, sau đó thanh toán tại từng thị trường |
| Nội dung | Khách hàng theo dõi từng creator và từng vòng sửa | Một đầu mối quản lý lịch, bản duyệt và bằng chứng đăng bài |
| Sự cố | Khách hàng tự tìm người thay và thương lượng lại | Có đội ngũ địa phương xử lý và đề xuất phương án thay thế |
Agency không mặc nhiên tốt hơn việc ký trực tiếp. Giá trị của agency chỉ rõ ràng khi đơn vị đó thực sự giảm số đầu việc, kiểm soát chứng từ và chịu trách nhiệm về tiến độ.
Giá booking thấp chưa chắc là tổng chi phí thấp
Khi ký trực tiếp, báo giá thường chỉ thể hiện phí creator. Doanh nghiệp còn phải tính thời gian của bộ phận tiếp thị, pháp chế, tài chính và mua hàng; phí chuyển tiền; chênh lệch tỷ giá; chi phí sửa nội dung; và rủi ro creator giao chậm hoặc không hoàn thành.
Có thể hình dung:
Tổng chi phí ký trực tiếp = phí creator + chi phí hợp đồng và hồ sơ + phí thanh toán + thời gian nội bộ + chi phí xử lý sai sót.
Phí dịch vụ của agency mua một lớp điều phối. Nếu agency chỉ chuyển tiếp báo giá và email, khoản phí đó khó tạo giá trị. Nếu agency kiểm soát người nhận tiền, hợp đồng, quyền sử dụng, tiến độ, thanh toán và báo cáo, doanh nghiệp đang trả cho một đầu mối chịu trách nhiệm.
Vì sao thuế creator khác nhau giữa các nước?
Không thể chọn tỷ lệ thuế chỉ từ tên gọi “creator fee”. Cách xử lý còn phụ thuộc vào:
- người nhận tiền là cá nhân, cá nhân kinh doanh, công ty hay MCN;
- bên trả tiền là công ty nước ngoài hay doanh nghiệp tại nước của creator;
- khoản chi là thù lao, dịch vụ quảng cáo, biểu diễn hay phí cấp quyền sử dụng nội dung;
- hợp đồng ghi mức phí trước thuế hay số tiền creator thực nhận;
- bên trả tiền có nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn ở thị trường đó hay không.
Để dễ so sánh, các bảng dưới đây dùng một tình huống chung: creator là cá nhân cư trú tại nước sở tại, làm việc độc lập, không phải nhân viên; khoản thanh toán chủ yếu là phí sản xuất và đăng nội dung. Nếu creator xuất hóa đơn qua công ty, hợp đồng có phí bản quyền hoặc bên trả tiền có cơ sở thường trú tại địa phương, kết quả có thể khác.
Tên thuế thu nhập cá nhân và biểu thuế vào tháng 4/2024
| Thị trường | Tên gọi thường gặp | Biểu thuế thu nhập cá nhân | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Việt Nam | Thuế thu nhập cá nhân (TNCN); tiếng Anh là Personal Income Tax (PIT) | Biểu lũy tiến 5%–35% đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú | Khoản khấu trừ 10% khi trả thù lao chỉ là khoản tạm giữ trong trường hợp thuộc diện áp dụng, không mặc nhiên là thuế cuối cùng |
| Thái Lan | Personal Income Tax (PIT); tiếng Thái: ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา | Từ miễn thuế đến 35% | Tỷ lệ khấu trừ có thể khác giữa dịch vụ, quảng cáo và biểu diễn |
| Indonesia | Pajak Penghasilan (PPh); với cá nhân là PPh Orang Pribadi | Biểu lũy tiến 5%–35% | Phí của cá nhân làm việc độc lập thường được xem xét theo PPh Pasal 21; không nên dùng một tỷ lệ cố định cho mọi khoản thanh toán |
| Philippines | Income Tax; khoản khấu trừ thường gọi là Creditable/Expanded Withholding Tax (CWT/EWT) | Từ 0%–35%; một số cá nhân tự kinh doanh đủ điều kiện có thể chọn cơ chế 8% theo quy định | Tiền, sản phẩm hoặc quyền lợi nhận để đổi lấy nội dung đều có thể tạo thu nhập chịu thuế |
| Hàn Quốc | Income Tax (소득세); khai thu nhập tổng hợp là 종합소득세; Local Income Tax là 지방소득세 | Thuế thu nhập quốc gia 6%–45%, cộng thuế thu nhập địa phương | Hoạt động creator lặp lại có thể được xem là hoạt động kinh doanh và phải khai thu nhập tổng hợp |
Thuế cuối năm và khoản khấu trừ khi thanh toán là hai việc khác nhau. Khoản khấu trừ là số tiền bên trả giữ lại và nộp cho cơ quan thuế; creator cần chứng từ để tính vào nghĩa vụ thuế của mình.
Khi doanh nghiệp địa phương trả tiền cho creator
| Thị trường | Cơ chế thường gặp vào tháng 4/2024 | Ví dụ minh họa | Chứng từ nên có |
|---|---|---|---|
| Việt Nam | Tổ chức trả thù lao cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký dưới 3 tháng, từ 2 triệu đồng/lần trở lên, thuộc diện phải khấu trừ 10% trước khi trả. Một số cá nhân đủ điều kiện có thể làm cam kết để tạm chưa khấu trừ | Phí trước thuế 20 triệu đồng → khấu trừ 2 triệu → creator nhận 18 triệu | Hợp đồng, mã số thuế, chứng từ khấu trừ TNCN và bằng chứng thanh toán |
| Thái Lan | Hướng dẫn của Revenue Department nêu 3% cho phí dịch vụ hoặc nghề nghiệp, 2% cho phí quảng cáo và 5% cho thù lao người biểu diễn cư trú | Nếu được phân loại là dịch vụ: 100.000 THB → khấu trừ 3.000 THB → creator nhận 97.000 THB | Withholding Tax Certificate và bằng chứng thanh toán |
| Indonesia | Từ đầu năm 2024, PMK 168/2023 áp dụng công thức 50% tổng phí × biểu thuế Điều 17 cho cá nhân thuộc nhóm không phải người lao động. Vì dùng biểu lũy tiến, tỷ lệ thực tế không phải lúc nào cũng là 2,5% | Với khoản 100 triệu IDR và phần cơ sở tính thuế nằm trong bậc 5%: 50% × 100 triệu × 5% = 2,5 triệu IDR | Bukti Potong PPh 21, NPWP/NIK, hóa đơn hoặc chứng từ yêu cầu thanh toán |
| Philippines | Phí nghề nghiệp, quảng bá hoặc tài năng trả cho cá nhân cư trú thường bị EWT 5% khi tổng thu nhập năm không quá 3 triệu PHP; 10% khi vượt mức này hoặc thuộc trường hợp phải đăng ký VAT | 100.000 PHP → creator nhận 95.000 PHP ở mức 5%, hoặc 90.000 PHP ở mức 10% | BIR Form 2307, hồ sơ đăng ký thuế và hóa đơn hợp lệ |
| Hàn Quốc | Thu nhập kinh doanh từ dịch vụ cá nhân thuộc diện áp dụng thường bị khấu trừ 3,3%, gồm 3% thuế thu nhập và 0,3% thuế địa phương | 10 triệu KRW → khấu trừ 330.000 KRW → creator nhận 9,67 triệu KRW | Chứng từ khấu trừ, thông tin đăng ký kinh doanh nếu có và bằng chứng thanh toán |
Các con số trên chỉ mô tả luồng tiền thường gặp. Cùng một creator nhưng việc ký với cá nhân, công ty quản lý hoặc MCN có thể dẫn đến bộ chứng từ và cách khấu trừ khác nhau.
Khi công ty nước ngoài trả thẳng cho creator
Nếu công ty nước ngoài không có pháp nhân hoặc tư cách khấu trừ thuế tại nước của creator, công ty đó thường không thể tự trừ một tỷ lệ nội địa rồi cấp chứng từ như doanh nghiệp tại chỗ. Creator vẫn phải ghi nhận thu nhập và tự khai theo luật của nước mình.
| Thị trường | Cách xử lý cần làm rõ trong hợp đồng | Rủi ro thường gặp |
|---|---|---|
| Việt Nam | Creator chịu trách nhiệm khai khoản thu nhập nhận trực tiếp từ nước ngoài; công ty nước ngoài không nên tự giữ 10% nếu không có nghĩa vụ và không thể cấp chứng từ khấu trừ tại Việt Nam | Một bên hiểu phí là số tiền thực nhận, bên kia hiểu là phí trước thuế; hoặc tiền bị giữ nhưng creator không có chứng từ để ghi nhận |
| Thái Lan | Creator khai thu nhập theo quy định về nguồn thu nhập và tình trạng cư trú; hợp đồng cần mô tả đúng loại dịch vụ | Công ty nước ngoài hứa cấp chứng từ khấu trừ của Thái Lan dù không có tư cách cấp |
| Indonesia | Khi không có bên khấu trừ tại Indonesia, creator tự ghi nhận doanh thu và khai PPh; không có Bukti Potong nội địa để khấu trừ vào số thuế phải nộp | Công ty nước ngoài trừ tiền theo PPh 21 nhưng không nộp vào hệ thống thuế Indonesia |
| Philippines | Creator tự kinh doanh phải đăng ký, xuất hóa đơn, lưu sổ sách và khai thuế theo chế độ áp dụng | Sản phẩm tặng không được ghi nhận; hóa đơn không hợp lệ; hoặc áp nhầm EWT 5%/10% như khi bên trả là doanh nghiệp Philippines |
| Hàn Quốc | Creator ghi nhận cả khoản ngoại tệ và phí quảng cáo nhận trực tiếp; bên trả ở nước ngoài thường không tạo chứng từ khấu trừ 3,3% tại Hàn Quốc | Tiền bị giữ 3,3% nhưng không có chứng từ; hợp đồng ký với MCN nhưng chuyển vào tài khoản cá nhân |
Câu “creator tự chịu thuế” không cho phép bên trả tiền tùy ý khấu trừ rồi giữ lại. Nếu pháp luật yêu cầu khấu trừ, bên trả phải nộp khoản đó cho đúng cơ quan và cung cấp chứng từ.
Hợp đồng cần ghi rõ phí trước thuế và số tiền thực nhận
Hai bên nên chốt ngay từ báo giá:
- phí là gross — số tiền trước khi khấu trừ — hay net — số tiền creator phải thực nhận;
- bên nào có nghĩa vụ khấu trừ và nộp thuế tại nguồn;
- thời hạn cung cấp chứng từ khấu trừ;
- phí ngân hàng và chênh lệch tỷ giá do bên nào chịu;
- thuế gián thu như VAT có nằm trong phí hay được tách riêng;
- tên người ký, người xuất hóa đơn và tài khoản nhận tiền có trùng nhau hay không.
Nếu creator phải nhận đủ 100 sau khi khấu trừ 10%, tổng phí trước thuế không phải 110. Công thức là:
Phí trước thuế = Số tiền thực nhận / (1 − tỷ lệ khấu trừ) = 100 / 0,9 = 111,11.
Trong hợp đồng quốc tế, có thể dùng một điều khoản ngắn, dễ hiểu:
Tax and Independent Contractor: “The Creator acts as an independent contractor. The fee is gross unless stated otherwise. Each party is responsible for taxes imposed on it. The payer may withhold tax only when required by law and must provide evidence of payment. The Creator is responsible for filing and paying personal income tax not withheld at source.”
Điều khoản này xác định creator là bên làm việc độc lập, mỗi bên chịu nghĩa vụ thuế của mình, và bên trả chỉ khấu trừ khi luật yêu cầu. Với hợp đồng có giá trị lớn, nhiều quốc gia hoặc quyền sử dụng dài hạn, điều khoản vẫn cần được chuyên gia tại thị trường liên quan rà soát.
Tham khảo thêm 11 hạng mục quan trọng trong hợp đồng với Influencer.
Những lỗi dễ làm chậm chiến dịch
- Hợp đồng ký với creator nhưng tài khoản nhận tiền thuộc người quản lý hoặc một công ty khác.
- Báo giá ghi số tiền thực nhận, trong khi hợp đồng và kế toán hiểu là phí trước thuế.
- Một khoản chi được gọi lần lượt là phí nội dung, quảng cáo, biểu diễn và bản quyền trong các chứng từ khác nhau.
- Bên trả đã giữ thuế nhưng không cấp chứng từ để creator ghi nhận.
- Sản phẩm, chuyến đi hoặc quyền lợi đổi lấy nội dung không được ghi nhận trong hồ sơ.
- Quyền chạy quảng cáo, thời hạn sử dụng và lãnh thổ sử dụng nội dung không được tách khỏi phí đăng bài.
- Hợp đồng chia nhỏ khoản thanh toán chỉ để tránh ngưỡng khấu trừ.
Quy trình đúng nên bắt đầu từ người nhận tiền, loại hợp đồng và đường đi của khoản thanh toán; không bắt đầu từ một tỷ lệ thuế được sao chép từ chiến dịch trước.
Khi nào nên ký trực tiếp?
Ký trực tiếp có thể phù hợp khi:
- chiến dịch chỉ có một vài creator đã được kiểm chứng;
- creator có người quản lý hoặc công ty đại diện với hồ sơ rõ ràng;
- khách hàng có bộ phận pháp chế và tài chính hiểu thị trường;
- quyền sử dụng nội dung ngắn, chủ yếu là đăng tự nhiên;
- đội ngũ có thể làm việc bằng ngôn ngữ địa phương và xử lý sự cố đúng múi giờ.
Trong trường hợp này, agency có thể chỉ hỗ trợ một phần như xác minh creator, sản xuất, thanh toán hoặc xử lý tại hiện trường.
Khi nào agency địa phương tạo nhiều giá trị hơn?
Agency địa phương phù hợp hơn khi:
- chiến dịch chạy ở nhiều quốc gia hoặc nhiều ngôn ngữ;
- có nhiều creator, nhiều mốc đăng và nhiều vòng duyệt;
- nội dung được dùng cho quảng cáo, website, cửa hàng hoặc nhiều lãnh thổ;
- ngành hàng có yêu cầu cao về tuyên bố sản phẩm và an toàn thương hiệu;
- cần người thay thế, xử lý khủng hoảng hoặc hỗ trợ ngoài giờ;
- bộ phận tài chính cần một bộ hợp đồng, hóa đơn và báo cáo thống nhất.
Một agency tốt phải nói rõ phần nào do agency chịu trách nhiệm, phần nào khách hàng phê duyệt và phần nào creator tự thực hiện.
IMVN tổ chức hợp đồng theo từng thị trường hoặc một đầu mối
IMVN không chỉ cung cấp danh sách creator. Hệ sinh thái doanh nghiệp của IMVN tại Việt Nam, Thái Lan, Philippines và Indonesia cho phép thiết kế đường đi hợp đồng phù hợp với từng dự án.
Một chiến dịch có thể được tổ chức theo hai cách:
- Ký tại từng thị trường: Công ty trong hệ sinh thái IMVN ở nước triển khai ký và thanh toán cho creator địa phương, thực hiện phần khấu trừ và chứng từ thuộc trách nhiệm của bên trả tiền tại nước đó.
- Ký tại một quốc gia đầu mối: Khách hàng ký một hợp đồng chính với công ty đầu mối trong hệ sinh thái IMVN; các đơn vị địa phương phối hợp triển khai, thanh toán và tập hợp hồ sơ. Cách này có thể giảm số hợp đồng, số lần chuyển tiền và khối lượng đối soát của khách hàng.
Việc chọn cấu trúc nào phụ thuộc vào quốc gia, tư cách người nhận tiền, loại dịch vụ, quyền sử dụng nội dung và yêu cầu kế toán của khách hàng. Với thị trường ngoài hệ thống pháp nhân nêu trên, trong đó có Hàn Quốc, IMVN sẽ xác minh cấu trúc hợp đồng và đơn vị thực hiện phù hợp trước khi triển khai.
Khách hàng vẫn phê duyệt creator, thông điệp, ngân sách và quyền sử dụng. IMVN chịu trách nhiệm điều phối brief, hợp đồng, lịch nội dung, thanh toán và báo cáo theo phạm vi đã thống nhất. Mục tiêu là để doanh nghiệp nước ngoài có một đầu mối rõ ràng mà vẫn đáp ứng yêu cầu hồ sơ tại từng thị trường.
Doanh nghiệp đang chuẩn bị chiến dịch creator tại châu Á có thể gửi cho IMVN danh sách thị trường, số lượng creator, loại nội dung và yêu cầu sử dụng. Từ đó, IMVN đề xuất cách ký hợp đồng tại từng nước hoặc qua một quốc gia đầu mối, kèm phạm vi công việc và bộ chứng từ cần chuẩn bị.
Nguồn tham khảo
- Việt Nam: Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BTC ngày 04/01/2024 hướng dẫn thuế TNCN, trong đó Điều 25 quy định mức khấu trừ 10% từ 2 triệu đồng/lần đối với trường hợp thuộc diện áp dụng.
- Thái Lan: Thailand Revenue Department — Personal Income Tax, gồm biểu thuế và các mức khấu trừ cho dịch vụ, quảng cáo và người biểu diễn.
- Indonesia: DJP — PMK 168/2023 về PPh Pasal 21, áp dụng từ năm 2024.
- Philippines: BIR RMC 97-2021 về nghĩa vụ thuế của social media influencer và BIR RR 14-2018 về EWT 5%/10%.
- Hàn Quốc: National Tax Service — hướng dẫn thuế cho 1-person media creator và hướng dẫn khấu trừ 3,3% với thu nhập dịch vụ cá nhân.
Muốn triển khai một chiến dịch KOL tương tự?
Chia sẻ thị trường, ngành hàng và mục tiêu. Đội IMVN phản hồi với gợi ý thực tế cho bước tiếp theo.
Nhận tư vấn chiến dịch →
